Veteriner.CC
 Ana Sayfa Koyun Yetiştiriciliği Kuzu büyütme
 

Koyun Yetiştiriciliği

KOYUN YETİŞTİRİCİLİĞİ
  1. Koyunların Sınıflandırılması
  2. Damızlık seçimi
  3. Gebelik ve kuzulama
  4. Koç katımı
  5. Kuzu büyütme

Yerli Koyun Irkları

  1. Acıpayam koyunu
  2. Akkaraman koyunu
  3. Asaf koyunu
  4. Bafra koyunu
  5. Bandırma koyunu
  6. Çapar koyunu
  7. Çine Çaparı koyunu
  8. Dağlıç koyunu
  9. Gökçeada koyunu
  10. Güney Karaman koyunu
  11. Hasak koyunu
  12. Hasmer koyunu
  13. Herik koyunu
  14. Hemşin koyunu
  15. İvesi koyunu
  16. Kamakuyruk koyunu
  17. Karacabey Merinos koyunu
  18. Karayaka koyunu
  19. Kıvırcık koyunu
  20. Malya koyunu
  21. Menemen koyunu
  22. Morkaraman koyunu
  23. Norduz koyunu
  24. Ödemiş koyunu
  25. Orta Anadolu Merinos koyunu
  26. Pırlak (Pırıt) koyunu
  27. Ramlıç koyunu
  28. Sakız koyunu
  29. Sönmez koyunu
  30. Tahirova koyunu
  31. Tuj koyunu
  32. Türk Geldi koyunu

Yabancı Koyun Irkları

  1. Bizet koyunu
  2. Border Leicester koyunu
  3. Bovec koyunu
  4. Charolais koyunu
  5. Cheviot koyunu
  6. Churro koyunu
  7. Columbia koyunu
  8. Corriedale koyunu
  9. Cotswold koyunu
  10. Doğu Friz koyunu
  11. Damare koyunu
  12. Dorper koyunu
  13. DorsetDown koyunu
  14. DorsetHorn koyunu
  15. Exmoor Horn koyunu
  16. Fin koyunu
  17. Gotland koyunu
  18. Gözlüklü koyunu
  19. Gri Yüz koyunu
  20. Hampshire koyunu
  21. Han koyunu
  22. Herdwick koyunu
  23. Hissar koyunu
  24. Iceland koyunu
  25. Ile de France koyunu
  26. Jacop koyunu
  27. Kamerun koyunu
  28. Karaburun koyunu
  29. Karagül koyunu
  30. Katahdin koyunu
  31. Lacaune koyunu
  32. Langhe koyunu
  33. Leicester koyunu
  34. Lincoln koyunu
  35. Meatmaster koyunu
  36. Merinos koyunu
  37. Moorschnucke koyunu
  38. Norflok Horn koyunu Yeni içerik
  39. Ouessant koyunu
  40. Oxford koyunu
  41. Panama koyunu
  42. Persian koyunu
  43. Polwarth koyunu
  44. Racka koyunu
  45. Rambouillet koyunu
  46. Rhon koyunu
  47. Romanov koyunu
  48. Romandale koyunu
  49. Romney koyunu
  50. Rough Fell koyunu
  51. Ryeland koyunu
  52. Santa cruz koyunu
  53. Scotish Blackface koyunu
  54. Shropshire koyunu
  55. Skopelos koyunu
  56. Skudde koyunu
  57. Soutdown koyunu
  58. Suffolk koyunu
  59. Targhee koyunu
  60. Texel koyunu
  61. Tilki koyunu
  62. Wensleydale koyunu
  63. Wurttemberg koyunu
  64. Van Rooy koyunu
  65. Vendeen koyunu
  66. Zwarbles koyunu

Yabani Koyun Irkları

  1. Aoudad koyunu
  2. Mouflon koyunu
  3. Soay koyunu

KUZU BÜYÜTME

Kuzu büyütme ( www.veteriner.cc )

Kuzu büyütmede ilk uygulamalar

   Ağız sütünün verilmesi

   Yeni doğan kuzuyu anasını emmeye bırakmadan önce meme ucundaki ilk damlalar alınır. Daha sonra anasını emmesine izin verilir. Anasını ememiyorsa meme başını bulmasına ve emişine yardımcı olunur.

   Ağız sütü nedir? Kuzulamadan sonraki ilk günlerde koyunun verdiği ilk süte ağız sütü denir. Ağız sütü kuzuya  mutlaka verilmelidir. Bu süt 3-5 gün süreyle salgılanır. Ağız sütü tam bir besin maddesidir. Ayrıca içerdiği bağışıklık maddeleri nedeniyle kuzularda bir süre hastalıklara karşı bir direnç oluşturur. Ağız sütü kuzuyu hafif ishal (sürgün) de yapabilir. Bu şekilde kuzuların bağırsaklarında biriken pislikleri temizlemek gerekir. Bu pislik kuzuların gerisinde turuncu renkte bir dışkı olarak görünür.

Kuzu büyütme ( www.veteriner.cc )

 Yakma

   Koyunculukta yakma nedir? Kimi durumlarda anası ölmüş ya da ikiz doğan kuzularda ( ana kuzuyu besleyemez durumda ise) kuzunun başka bir koyuna alıştırılması söz konusu olabilir. Bu işe yakma denir. Koyunun kuzuyu reddetmemesi, kendi öz yavrusu imiş gibi kabul etmesi için başlıca şu işlemlere başvurulur;

  • Kuzu ve yakılacak koyun dar bir bölmeye alınır. Bir süre sonra koyun kuzuya alışır ve emmesine izin verir.
  • Koyunun sütü öksüz kuzunun başına, vücuduna ve kendi burnuna sürülür. Koyun kuzuyu kokladığında kendi yavrusu sanır ve yavruyu yadırgamaz.
  • Ölü kuzunun postu öksüz kuzunun sırtına bağlanır.
  • Koyunun yavrusu doğar doğmaz ölmüş ise koyunun sonu öksüz kuzuya sürülür.
  • Koyunun kuyruk arkası öksüz kuzuya iyice sürülür ve kokusu yavruya sindirilir.

 Kuzu büyütme yöntemleri

   Türkiye’de kuzu büyütme yöntemleri; doğal büyütme, erken sütten kesme ve kalıntı sütle besleme şeklinde sınıflandırılır. Bununla birlikte koyun yetiştiriciliğinde yapılan çalışmalar ışığında kuzuların daha hızlı gelişmesini sağlamak amacıyla yavrulukta büyütme yöntemini önermek mümkündür.

 Doğal büyütme

   Kuzularda doğal büyütme nasıldır? Doğal büyütme kuzuların doğumdan sütten kesime değin analarını emmeleri yanında kaliteli kaba yem ve yoğun yemle beslenerek büyütülmeleridir. Doğal büyütmede kuzular ya sütten kesilinceye değin anaları ile birlikte ağıl ve merada bulundurulur. Ya da sütten kesime kadar ağılda barındırılır, ancak analar meradan dönünce yanlarına bırakılır.

   Otlakta kuzu büyütmede sütten kesim yaşı kuzuların gelişme durumuna ve meranın besleme kapasitesine bağlı olarak değişir. Sütten kesimin yaşı ya da ağırlığı yetiştirme yönüne de bağlıdır. Koyunların sağılmadığı yerlerde kuzular 3–3,5 ay süre ile analarını emerler ve 30–35 kg da sütten kesim ağırlığına ulaşabilirler. Bu durumda aynı zamanda mera’nın durumu dikkate alınarak yoğun yemde verilebilir. Koyunların sağıldığı işletmelerde ise emiştirme süresi en fazla 1,5–2 ay sürer. 

   Göçer koyunculukta ise kuzuların büyütülmesi sadece ana sütü ve mera’ya dayanır.

Kuzu büyütme ( www.veteriner.cc )

 Erken Sütten Kesme

   Erken sütten kesme nedir?  Kuzular için normal sayılan emiştirme süresinden önce sütten kesilmesi ya da analarının yanından ayrılması işlemidir. Bu işleme başlıca iki ana amaç için başvurulur. Birincisi, yılda birden çok kuzulatma yapan ve koyunculuğun daha çok kuzu üretimine yönelik olduğu işletmelerde koyunları sonraki koç katımına hazırlamaktır. Bu yüzden kuzular analarının yanından erken ayrılır., koyunların kuruya çıkması sağlanır ve daha sonra uygulanacak besleme düzeniyle aşım kondisyonuna getirilir. İkincisi ise kuzuların erken sütten kesimi ile süt üretimine ( pazarlanabilen süt ) kısa sürede geçmektir. Erken sütten kesimde kuzular 1–1,5 aydan fazla emiştirilmezler.

 Kalıntı sütle besleme

   Kalıntı sütle besleme nedir? Nasıl yapılır? Pazarlanabilen koyun sütü üretiminin önem kazandığı, bu açıdan erken sütten kesimin uygulandığı işletmelerde hem erken kuzu kesiminin önlenmesi, hem de süt sağımına biran önce başlayabilmek için uygulanan bir yöntemde, kuzuların normal gelişmelerini tamamlayıncaya değin, makine ya da el ile sağımla koyundan alınamayan ve bu şekilde memede kalan sütle büyütülmesidir. Buna kalıntı sütle büyütme denir. Yöntem başlıca iki şekilde uygulanabilir.

1-     Tek sağım + bir öğün kuzu emiştirme

2-     Çift sağım + emiştirme

 Tek sağım + bir öğün kuzu emiştirme

   Kuzuların ağız sütünü 1–2 gün süreyle emmesinden sonra tek sağım + bir öğün kuzu emiştirme uygulamasına başlanır. Tek sağımdan sonra kuzular anasının yanına bırakılır. Sağım sabah yapılıyorsa kuzular akşama değin analarını emerler ya da anaları mera’dan dönünce emişlerine izin verilir, sonra ayrılır. Sağım akşam yapılacaksa, koyunlar otlak dönüşü önce sağılır, sonra kuzular ana yanına bırakılır. Kuzular sabaha değin anaları ile birlikte kalabilirler. Ancak koyunlar mera’ya çıkarılırken ayrılır. İkiz doğuran melez kültür ırklarında ya da yerli ırklarda bu yöntem uygulanabilir.

Kuzu büyütme ( www.veteriner.cc )

 Çift sağım + emiştirme

   Bu yöntemde de kuzuların 1-2 gün süreyle ağız sütü emmelerine izin verilir. Daha sonra koyunlar sabah ve akşam sağılırlar. Sağımı takiben kalıntı sütü emmek üzere kuzular analarının yanına 20–30 dakika süreyle bırakılır. Bol sütlü ve genellikle tek doğum yapan koyunlarda bu şekilde uygulanabilir.

 Kuzuların yavrulukta büyütülmesi

   Kuzular için, özelikle batı Anadolu için en uygun kuzu büyütme ve besi yöntemi; kuzuların 3–4 haftadan itibaren kırılmamış tahıla dayalı karma yemden oluşan bir rasyonla yiyebildikleri kadar yemlenerek 6 haftalık olunca sütten kesilmesi ve bundan sonra yine aynı rasyonla en uyun satış ağırlığına ulaşıncaya değin beside tutulmasıdır. Bu amaçla yavruluk adı verilen bölmelerden yararlanılabilir.

   Yavruluk nedir?  Yavrunun geçebileceği ancak anaç koyunların geçemeyeceği odacıklardır. Büyütme döneminde kullanırlar. Bu dönemde kuzular bir yandan analarını rahatlıkla emebilir ve bir yandan da yavruluğa geçerek yemliklerde ki karma yemi ve kuru otu istedikleri kadar yiyebilirler.

 Yöntemin uygulanması sırasıyla şöyledir

   1-Kuzular 3–4 haftalık olunca karma yemle başlatılır. Bu iki şekilde olabilir;

   a. Kuzular analarından ayrı özel bir bölmeye alınır ve yarım gün ( gece ya da gündüz ) burada kalırlar. Önlerine artırılarak karma yem konur ve temiz su bulundurulur. Kuzular günün diğer yarısında analarının yanına alınır ve emmeleri sağlanır.

    b.Ana koyun bölmelerinin yanında, kuzularının girip çıkabileceği ancak analarının geçemeyeceği bir yemleme bölmesi hazırlanır. Bu bölmelere yavruluk denir. Karma yem buradaki bölmelere konur. Kuzular gün boyunca buradaki yemlerini yerler. Analar mera’dan dönünce kuzular yemleme bölmesinden analarının yanına geçerek emerler.

   Kuzuların daha hızlı karma yeme alışmaları için en uygun olanı birinci şekildir. Ancak her defasından kuzuları analarının yanından ayırmak için biraz daha işçilik gereklidir.

   2-Kuzular 6 haftalık olunca analarından ayrılırlar. Ana sütü yeterli ise bu çağdaki kuzuların canlı ağırlıkları 13–15 kg’ı bulacaktır.

   3-Kuzular analarından ayrıldıktan sonra taban kuru, yağmurdan korunmuş ve hava akıntısı olmayan kuytu bölmeye yerleştirilir. Yavruluktaki yemlikler, basit ancak kuzuların içine girmeyecekleri bir biçimde yapılmalıdır. Aksi takdirde kirlenme nedeniyle yem tüketiminde azalma hastalık etmenlerinde yayılma gözlemlenebilir.

   Kuzular, yavrulukta 40–60 gün süreyle işletme için uygun ağırlığa (25–35) erişinceye değin tutulur. Bu sürede kuzuların önüne yiyebildikleri kadar karma yem konur. Herhangi bir sınırlama yapılmaz. Karma yem esas olarak kırılmamış tahıllardan oluşur.

Kuzu büyütme ( www.veteriner.cc )

   Yemden en yüksek düzeyde yararlanma ve sindirimle ilgili sorunların kesin olarak önlenebilmesi için karmada kullanılan tahılın herhangi bir şekilde işleme tabi tutulmaması (kırma, öğütme gibi )gerekir. Rasyonda her tahıl kullanılabilir. Ancak en iyi sonuç, enerji değeri yüksek buğday, arpa ya da mısır gibi tahıllarla ile elde edilir.

Karma1

Karma2

Karma3

Yemler

 

Yemler

 

Yemler

 
Arpa 63,81 Arpa 51,0 Arpa 83
Pamuk tohumu küspesi 19,28 Mısır 26,6 Pamuk tohumu küspesi 15
Buğday kepeği 13,56 Ayçiçeği tohumu küspesi 19,5 Kireç taşı 1,4
Kireç taşı 2,50 Kireç taşı 2,0 Tuz 0,5
Tuz 0,50 Tuz 0,3 Vitamin ve mineral 0,1
Vitamin karışımı 0,25 Vitamin karışımı 0,5    
Mineral karışımı 0,10 Mineral karışımı 0,1    

 Kuzular için örnek kuzu büyütme karmaları

Yavruluktan yararlanılarak uygulamada dikkat edilecek hususlar şunlardır;

  • Yavrulukta kuzuların önünde devamlı ve taze yem bulunması çok önemlidir.

  • Yavruluk asla boş bırakılmamalıdır.

  • Kuzular yavruluklarda karma yeme geçerken yavaş yavaş alıştırılmalıdır. Aksi durumda birden bire başlayacak fazla karma yem tüketimi Çelerme’ye (Enteretoksemi) nede olabilir.

  • Yemlikler, su yağmur, kar gibi istenmeyen etmenlerde korunmalı ve bütün yemlikler karma yem ile dolu olmalıdır.

  • Islak yemler küflü olabilir, bu nedenle yemlikler sık sık denetlenmeli, bozuk yemler varsa yemlikten uzaklaştırılmalıdır.

  • Özelikle karma yemliklerde ki yem akış hızı çok iyi denetlenmelidir.

  • Derin ve eğimli karma yem yemlikler, kuzular için bir tehlike oluşturabilir. Bu da kuzular ölüme neden olabilir.

  • Açık yemlikler kuzu büyütmede kullanılabilir. Ancak yemlikler sık temizlenmeli ve en az günde iki kes doldurulmalıdır.

  • Açık yemlikler kullanıldığında kuzular, kim zaman yemliklerin içine girerek idrar ve dışkı yaparlar. Bu durum aynı zamanda yem kaybına neden olur.

   Kuzular için, özelikle batı Anadolu için en uygun kuzu büyütme ve besi yöntemi; kuzuların 3–4 haftadan itibaren kırılmamış tahıla dayalı dayalı karma yemden oluşan bir rasyonla yiyebildikleri kadar yemlenerek 6 haftalık olunca sütten kesilmesi ve bundan sonra yine aynı rasyonla en uygun satış ağırlığına ulaşıncaya değin beside tutulmasıdır.

 DERLEYEN: Vet. Hek. Hüseyin DEMİRTAŞ

 
Veteriner.CC

 

Copyright © 2007 - 2013 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved