Veteriner.CC
 Ana Sayfa Suni Tohumlama En uygun tohumlama zamanı
 

EN UYGUN TOHUMLAMA ZAMANI (İNEK,KOYUN,KEÇİ ve KISRAK):

    Suni tohumlamanın veya çift en uygun zamanının seçilmesi normal gebelik oranı için zorunludur. Dış genital kanalında spermatozoon hayatının uzunluğu spermatozoon kapasitasyonu, ovumun döllenebilir hayat süresi daha önce tartışılmıştır. Ancak bunların hepsi tohumlamanın zamanlanmasıyla ilişkilidir. Çoğu türlerde dişi genital kanaldaki spermatozoon ömrü yaklaşık 24 saat olarak kabul edilir. Atlarda daha uzun olduğu bildirilmektedir.
    Tavşanlarda spermatozoon kapasitasyonu aşağı yukarı 4 saat sürer. Diğer türlerde ise daha uzun süre gerekebilir.
Ovulasyondan kısa süre sonra kapasitasyona uğramış spermatozoonla temas haline geldiğinde daha fazla hayatta kalma şansına sahip olan ovum 8-12 saat kadar yaşayabilir. Östrus siklusunun uzunluğu ve östrusun başlangıcı ile ilişkili olan ovulasyon zamanı suni tohumlama zamanının belirlenmesinde önemli bir rol oynar. Bu sınırlar içerisinde kalarak türün her birisi için önemli tavsiyeler verilecektir.

    İneklerde En Uygun Tohumlama Zamanı:
    Östrusun başlangıcından ovulasyonun sonuna kadar kısa zaman aralıklarıyla yapılan tohumlamalardan elde edilen gebelik oranları gösterilmiştir. İyi bilinmesi gerekir ki en iyi gebelik oranı yaklaşık olarak östrusun ortasından hemen hemen östrusun sonuna kadar olan devrede tohumlanan ineklerden elde edilir. Östrusun başlangıcına yakın dönemde yapılan tohumlamalardan elde edilen gebelik oranının oldukça düşük olarak bildirilmesinin sebebi vakalarda ovulasyon zamanından önce spermatozoanın yaşama kabiliyetini yitirmiş olmasıdır. Yine görülmektedir ki, ovulasyondan önceki 6 saat veya daha az zaman içerisinde yapılan tohumlamalar düşük gebelik oranı ile sonuçlanmaktadır. Çoğu vakalarda spermatozoon kapasitasyonu tamamlanmadan önce ovum yaşlanmış olabilir. Tahmin edilen ovulasyonun meydana gelmesinden sonra yapılan tohumlamalardan da bazı gebelikler elde edilmektedir. Ancak bu gebeliklerin bir kısmı veya tamamı ovulasyonların beklenenden çok daha sonra meydana gelmesinden kaynaklanmaktadır.
    Östrusta Olduğu ilk defa sabahleyin görülen ineklerin aynı gün öğleden sonra tohumlanması pratik bir yöntemdir. Kızgınlığı öğleden sonra görülen inekler ertesi gün sabahleyin erken saatlerde tohumlanmalıdır. Öğle vaktinde kızgınlığı teşhis edilen ineklerin aynı gün mümkün Olduğu kadar geç saatlerde tohumlanması gerekir. Tohumlamaların uygun zamanda yapılabilmesi için östrusun doğru teşhis edilmesi zorunludur Günde 24 saat ahırda kalan inekler söz konusu olduğu zaman östrusu teşhis etmek için günde bir defa dışarıya çıkanlar % 5, iki defa dışarıya çıkarılanlar ise % 6 oranında daha fazla gebe kalma oranına sahiptirler.
    Koyunlarda En Uygun Tohumlama Zamanı:
    En yüksek düzeyde gebelik oranı elde etmek için koyunların ne zaman tohumlanacağı hakkında bilim adamları hala hemfikir değildir Ostrusun başlangıcından sonraki 12-18 saatleri arasında bir defa tohumlama yapılması diğer zamanlara göre daha fazla itibar görmektedir. Çoğu araştırma sonuçlarına göre 24 saatte 2 ayrı tohumlama yapılması hem gebelik hem de ikizlik oranını artırmaktadır. Fakat çoğu araştırmacılar bu artışın daha fazla zaman ve çabayı gerektirdiğini düşünmemektedir.
    Keçilerde En Uygun Tohumlama Zamanı:
    Keçilerde östrus siklusunun uzunluğu çok değişken olmakla birlikte bunların bazıları yorumlamadan dolayı olabilir. Çünkü keçilerde östrus tam olarak teşhis edilemez. En yaygın olarak bildirilen ostrus suresi yaklaşık olarak 36 saattir Ovulasyon genellikle ostrusun sona ermesinden birkaç saat sonra meydana gelmektedir. Östnısun sonuna doğru veya östrusun sona ermesinden hemen sonra tek bir tohumlama yapılabilir. Östrusun başlangıcından sonraki 8-12. saatlerde bir ve 12-18. saatlerde de ikinci bir tohumlama yapılması avantajlı olabilir..
    Kısraklarda En Uygun Tohumlama Zamanı:
    Kısraklar değişken ve uzun süren bir östrus periyoduna sahiptirler. Bu nedenle kısrakları tohumlamak için en uygun zamanı tespit etmek çok zordur. Kısrağın östrus devresi 3 gün de olsa 8 günde olsa. ovulasyon östrusun sonuna yakın zamanda (östrusun bitiminden 1-2 gün önce) meydana gelir. Ovaryumları palpe etmeksizin en iyi sonuçlar östrusun 2. veya 3. günü başlamak suretiyle 48 saat aralıklarla yapılan tohumlamalardan elde edilmektedir. Son yapılan tohumlamadan sonra 48 saat geçmesine rağmen östrus hala devam ediyorsa kısrak tekrar tohumlanmalıdır. Aygır yetersizliğinden dolayı yalnız bir tohumlama yapmak zorunluluğu varsa. rektal muayene ile ovaryumlar ve folikül muayene edilerek folikül çapı 35 mm olduğu zaman kısrağın tohumlanması tavsiye edilmektedir. Ovulasyonun oluşup oluşmadığını anlamak iç tohumlandıktan 2 gün sonra ovaryumlar tekrar palpe edilerek ovulasyon oluşmamış ise bir daha tohum1anmalıdır.
    Ovaryumlar üzerinde iki folikül varsa. foliküllerin çapı 25 mm olduğu zaman ovulasyon meydana gelmektedir. Rektum yoluyla ultrasaund uygulaması mümkündür. Foliküllün çapını kesin olarak ölçmek için palpe eden el ile prop tam ovaryuma karşı tutulur, Ovaryum üzerinde iki folikül bulunduğu zaman tohumlanacak kısrakla ilgili bazı kuşkular vardır. Kısrakların ikiz gebeliklerinde neredeyse daima yavru atma vakaları ile karşılaşılacağından dolayı bazı yetiştiriciler kısrağı tohumlamaz. Bazılarına göre de bu kısrakların tohumlanması döl verimi şansını % 50 veya % 75 artırmaktadır. Tohumlamadan 25 gün sonra rektal yolla gebelik muayenesi yapılır. İkiz gebelik teşhis edildiği zaman yetiştiricinin iki seçeneği vardır. Yetiştirici ya her iki yavrunun da atılmasını Sağlar ya da birisini çimdikleyip imha ederek diğerinin yaşamasını temin edebilir Bazı yetiştiriciler ise spermatozoonlar dölleme yeteneğine sahipken ovulasyonun oluşmasını garanti altına almak için tohumlama zamanında LH enjekte etmektedirler.

 DERLEYEN: Veteriner Hekim Hayri YENİYURT

 KAYNAKLAR:

  1. DEMİRCİ E. ; Dölerme ve Embriyo transferi
 
Veteriner.CC

 

Copyright © 2007 - 2016 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved