Veteriner.CC
 Ana Sayfa Hastalıklar Brucellozis
 

Hastalıklar

Veteriner.CC Hastalıklar
  1. Agalaksia
  2. Akut rumen asidozu
  3. Apityalismus
  4. Buzağı ishalleri Yeni içerik
  5. Pityalismus
  6. Kronik rumen asidozu
  7. Şarbon (Antrax)
  8. Bakteriyel Böbrek hastalığı
  9. Brucellozis
  10. Botulismus
  11. B.S.E. (Deli Dana Hastalığı)
  12. Çiçek Hastalığı
  13. Cryptosporodiosis
  14. Coryza gangrenosa bovum (CGB)
  15. Dil Hastalıkları
  16. Diş Hastalıkları
  17. Domuz Gribi
  18. EHD - Geyik Hastalığı
  19. Enterotoksemi Yeni içerik
  20. Keçi ciğer ağrısı
  21. Kızıl ağız hastalığı (Yersiniosis)
  22. Kuduz (Rabies)
  23. Kurşun Zehirlenmesi (Plumbism)
  24. Listeriozis
  25. Mavi Dil Hastalığı (Bluetongue)
  26. Farengitis
  27. Piyeten
  28. RPT
  29. Omasum konstipasyonu
  30. Ön Mide Hastalıkları
  31. Özefagus daralması
  32. Özefagus genişlemesi
  33. Özefagus spazmı
  34. Özefagus tıkanması
  35. Özefagus yangısı
  36. Stomatitis
  37. Şap
  38. Tetanoz
  39. Toxoplasmosis Yeni içerik
  40. Tüberküloz Yeni içerik
  41. Tükrük bezinin yangısı
  42. Tükrük taşı
  43. Üç gün Hastalığı
  44. Yanıkara
  45. Yutak hastalıkları

BRUCELLOZİS (BRUSELLA - MALTA HUMMASI)

   Ekonomik kayıplarının yanı sıra insan sağlığını da etkilemesi nedeniyle hem dünya ülkeleri hem de ülkemizde, salgın hayvan hastalıkları ile mücadelede ilk sıralarda yer alan zoonoz bir hastalıktır.

 Etiyolojisi:

   Bu hastalığı Brucella bakterileri oluşturur. Bu bakteriler 6 çeşittir.

  • Brucella Melitensis: Koyun ve keçilerde bu hastalığı oluşturan bakteridir. Sığır, köpek ve insana bulaşırsa hastalık oluşturur.
  • Brucella Abortus: Sığırlarda bu hastalığı oluşturan bakteridir. Manda, deve, geyik, at, koyun, köpek, domuz ve insan'a bulaşırsa hastalık oluşturur.
  • Brucella Suis: Domuzlarda bu hastalığı oluşturan bakteridir. Ren geyikleri, sığır, manda, insan ve bazı yabani hayvanlara bulaşırsa hastalık oluşturur.
  • Brucella Canis: Köpeklerde bu hastalığı oluşturan bakteridir. İnsan'a bulaşırsa hastalık oluşturur.
  • Brucella Ovis: Koçlarda bu hastalığı oluşturan bakteridir. İnsan ve diğer hayvanlarda hastalık oluşturmaz.
  • Brucella Neotomae: Çöl ratlarında bu hastalığı oluşturan bakteridir.

   Brucella mikroorganizmaları direkt güneş ışığı, dezenfektanlar, pastörizasyon ve kuru şartlara duyarlıdır. Güneş ışığında 1-12 saatte, 60 oC’de 10 dakikada, 100oC’de hemen ölürler. Çeşme suyunda 4-8oC’de birkaç ay, 0oC’de 2.5 yıl, dondurulmuş dokularda birkaç yıl, nemli toprakta 60 gün ve 20oC’de % 40 nemli ortamda 144 gün canlı kalabilirler. İdrarda 30 gün, atık fötuslarda en az 75 gün ve uterus akıntılarında 200 günden fazla canlı kalabilir. Enfekte dışkı materyali ile bulaşık altlıkta 56-61oC’lerde 4.5 saatte tahrip olur. Çiğ sütten yapılan tuzsuz krema yağında buzdolabında 142 gün, %10 tuz içeren salamura peynirde 45 gün, %17 tuz içerende ise 1 ay canlı kalır. Etin normal dinlendirilmesi süresince oluşan pH değişikliği (asitlik) ette bulunabilecek Brucella mikroorganizmalarını öldürmeye yeterlidir.

 Brucellozis nasıl bulaşır?

   Brusellozis, duyarlı hayvanlara genellikle enfekte hayvanlarla doğrudan temas yoluyla veya enfekte hayvanların akıntılarıyla bulaşık çevreden geçer. Atık yavrular, yavru zarları ve sıvıları, yavru atmış veya doğum yapmış enfekte bir hayvanın vaginal akıntılarının hepsi son derece fazla sayıda enfeksiyöz Brucella mikroorganizmalarını içerir. Hayvanlar bu materyalleri yalayarak veya Brucella etkeni ile bulaşık su ve gıdayı tüketerek enfekte olurlar. Süt, idrar, dışkı ve eklem sıvıları da bakterilerin kaynağıdır. Enfekte boğa ve koçların semenlerinde de etken bulunur ve çiftleşme ile bulaşma olur.Ayrıca enfekte annelerden yavrularına anne karnında veya doğum sonrası enfekte ağız sütü yada enfekte diğer hayvanların sütü ile beslenme sonucu bulaşma görülebilir.

   Genel kural olarak brusellozis bir sürüden diğer bir sürüye enfekte veya enfeksiyöz etkene maruz kalmış hayvanların sürüye sokulmaları ile görülür. Bu şekilde bulaşma enfekte veya satın almadan önce enfeksiyona maruz kalmış hayvanların sürüye sokulması ile görülür. Hastalık aynı zamanda brusellozisten ari bir sürünün hastalıklı sürü ile aynı merada otlatılması ile de bulaşır. Ayrıca köpek ve kediler, kuşlar, yabani hayvanlar atık yavru ve yavru zarlarını bir meradan diğerine taşıyarak dolaylı olarak bulaşmada rol oynayabilirler.

   Brucella mikroorganizmaları insanlara çeşitli yollarla bulaşmaktadır. En yaygın bulaşma yolu mikroorganizma ile bulaşık çiğ süt ve süt ürünlerinin (peynir, krema, tereyağı, dondurma vs.) tüketilmesidir. Ülkemizde koyun-keçi sütlerinden yapılan peynirler genellikle hiçbir ısıtma işlemi uygulanmadan yapılmakta ve insanlar için risk taşımaktadır. Enfekte hayvanlar, hayvan karkasları, atık yavru ve atık yapan hayvanların genital akıntıları, idrar ve dışkıları ile doğrudan temas ile bulaşma olabilir. Doğrudan temasta sindirim sistemi ile bulaşma ön planda olmakla birlikte hasarlı deriden ve solunum yoluyla bulaşma da söz konusudur. Hayvan gübresi ile bulaşan sebzelerin tüketimi de insan enfeksiyonlarından sorumlu olabilir.

   Hayvan yetiştirenler, veteriner hekimler ve veteriner sağlık teknisyenleri, mezbaha çalışanları, et sanayiinde çalışanlar ve laboratuvar çalışanları brusellozisin bulaşması açısından daha fazla riske sahiptir.

 Semptomlar:

   Sığırlarda: Dişi hayvanlarda başlıca belirti yavru atmadır. Yavru atma genellikle gebeliğin 5-7 nci aylarında görülür. Gebelik süresini tamamlayarak doğan yavrularda da doğum sonrası hemen ölüm görülebilir. Yavru zarlarının atılamaması ve uterus iltihaplanması sonucu tekrar gebe kalma süresi uzar veya kalıcı kısırlık oluşabilir. Yavru atma ve tekrar gebe kalma aralığının uzaması nedeniyle laktasyon süresindeki değişiklikler sonucu süt verimi azalabilir. Tamamen duyarlı sürülerde atık oranı % 30-80 arasında olabilir. Bütün enfekte hayvanlar yavru atmazlar ve bazı vakalarda atık oranı çok düşük olup hastalık sinsi seyreder.

   Bazı hayvanlarda bacak eklemlerinde yangı ve şişlikler görülebilir. Erkek hayvanlarda da üreme organları etkilenir. Enfekte inekler genellikle bir kez yavru atarlar (bu nedenle enfeksiyonun ilk defa girdiği sürülerde atık oranı yüksektir). Ancak bazı hayvanlar daha sonraki gebelikleri süresince de atık yapabilir ve daha sonraki gebeliklerden doğan yavrular zayıf ve sağlıksız olabilir. Enfekte hayvanların buzağıları sağlıklı görünseler dahi, enfekte inekler enfeksiyöz mikroorganizmaları vücutlarında bulundurup saçmaya devam ederler ve hastalığın tehlikeli kaynakları olarak dikkate alınmalıdırlar. Ayrıca düşük oranda da olsa enfekte analardan doğan buzağılar enfeksiyonu gizli olarak taşıyabilirler. Bu buzağılar ilk gebeliklerine kadar herhangi bir belirti göstermez ve serolojik testlerde negatif olarak bulunurlar. Bu hayvanlar sürüde hastalığın devamını sağlayan bir enfeksiyon kaynağı olarak rol oynarlar. Bu nedenle enfekte bir anadan doğan buzağılar aşılansalar dahi gizli enfeksiyon devam edebileceğinden damızlıkta kullanılmamalıdır. İneklerde meme ve meme lenf yumrularında kalıcı enfeksiyon nedeniyle enfekte hayvanlar yaşamları boyunca sütle zaman zaman mikroorganizmayı çıkarır ve insanlar için risk oluştururlar.

Brusella Premature doğum

   Koyun ve Keçilerde: Bu hayvanlarda da başlıca belirti yavru atmadır. Yavru atma genellikle gebeliğin son 2 ayında görülür. Canlı fakat zayıf kuzu doğumu görülebilir. Keçiler enfeksiyona koyunlardan daha duyarlıdır. Keçilerde mikroorganizmaların atık veya doğumu takiben enfekte uterustan atılımı koyunlara oranla daha çok ve uzun sürer. Genellikle 2-3 ay , bazen daha uzun sürebilir. Koyunlarda ise genellikle 3 haftadır. Koyunlarda enfeksiyon kendini sınırlayıcı karakterde olup, enfekte hayvanlar ortalama 6 ay içinde enfeksiyondan doğal olarak ari olmaya bir eğilim gösterirler. Ancak yaklaşık % 20’si daha uzun süre taşıyıcı olabilir. Bir defa atık yapan koyunlar nadiren ikinci kez yavru atarlar ve tekrar enfeksiyona oldukça dirençlidirler. Sığırlarda olduğu gibi az oranda olmasına rağmen enfekte annelerden doğan kuzu ve oğlakların enfeksiyonu gizli olarak taşıma ihtimali mevcuttur. Atık yapan koyunlar genel olarak 2 aya kadar sütle mikroorganizmayı çıkarırlar. Ancak nadiren sütle 140-180 güne kadar da atım tespit edilmiştir. Keçilerde kalıcı enfeksiyon görülebilir bu durumda mikroorganizma sütle en az iki laktasyon belki daha uzun süre atılabilir. Koyun ve keçilerde süt üretiminde azalış sığırlara göre daha fazla olmaktadır, ancak infertilite oranı sığırlara oranla daha düşüktür.

   İnsanlarda: Hastalığın inkübasyon süresi genellikle 1-3 hafta kadardır, bazen birkaç aya kadar uzayabilir. Belirtiler hafif veya şiddetli düzeyde, aniden veya yavaş gelişerek ortaya çıkabilir. Hastalarda sürekli, aralıklı veya düzensiz bir ateş, terleme, kas ve iskelet sistemine olan belirgin etkisinin sonucu olarak yorgunluk, dermansızlık, genel ağrı ve mental depresyon gibi semptomlar görülür. En çok etkilenen eklemler kalça, diz ve dirseklerdir. Bazı hastalarda klinik olarak ürogenital semptomlar belirgindir. Ayrıca mide-barsak, akciğerler, kan yapan organlar, cilt ve nadiren de kalp-damar sistemi ve beyin (menenjit) etkilenir. Brucella mikorganizmaları insanlarda hayvanlardaki gibi özellikle bir düşük etkeni değildir. Bu nedenle bruselloziste insanlardaki düşük riski diğer bakteriyel enfeksiyonların seyrinde görülebilecek düşük riskinden fazla değildir. Erkek hastalarda testis, epididimit ve veziküloseminallere yerleşim sonucu akut orşit, epididimitis gelişimi daha sıktır. Hastalığın süresi birkaç haftadan birkaç aya kadar uzayabilir.

 Teşhis:

  1. Semptomlara bakılarak Brucellozis ten şüphe edilir. (Özellikle gebeliğin 5. ayından sonra hayvanların yavru atmaları)
  2. Atık yavru üzerinde ve plesantasında oluşan nekrotik oluşumları görmek suretiyle.
  3. Laboratuar muayeneleri ile.
    • Rose Bengal testi
    • Tüp aglutinasyon testi
    • Komplement Fixasyon testi
    • ELİSA testi
    • Agar İmmundifüzyon testi
    • Sütte Ring testi

Rose Bengal Teşhis yöntemi

 Tedavi:

  1. En yakın Veteriner Hekiminize başvurunuz!
  2. Tedavisi çok uzun ve masraflı oluşundan ayrıca kesin sonuç alınamadığından bu hayvanlar teşhis edilir edilmez zorunlu kesime sevk edilirler.
  3. Brucellozis ülkemizde ihbarı mecburi ve tazminatlı hastalıklar sınıfındadır.

 Korunma:

   Brucellozis mücadelesinde başlıca 2 ana yöntem vardır.

  1. Reaktörleri (Hastalık pozitif, şüpheli, hastaların saglam doğan buzağıları, çiftlikteki köpekler) elimine ederek ve sıkı hijyenik önlemler alarak sürüleri " Brucellozis Free" ( Brusella hastalığından ari ) duruma getirmek.
  2. Erişkinler arasında reaktörleri elimine etmek, buzağıları aşılamak.

   Ülkemizde Brucelloz aşısı olarak "Canlı Liyofilize S-19 suşu" kullanılmaktadır. Bu buzağılara 4-8. aylarında  dişilere uygulanmaktadır. (Erkeklerde aşı orchitis'e neden olur. Ayrıca sperm kalitesi bozulacağından fertilite düşer.) Bu aşı ile aşılanan hayvanlarda klinik abortus (Yavru atma) olayı büyük ölçüde azalır. Fakat aşı enfeksiyonu önlemez. Bu aşı ile alınan sonuçlar, aşının yapıldığı tarihte hayvanın yaşına göre farklılıklar gösterir.

   Hastalığın bulaşmasını önlemek için:

  1. Yeni alınacak hayvanların mümkünse "Brucella hastalığından ari" seritifikası olan işletmelerden alınması; Mümkün değilse kan, süt gibi numuneler alarak hayvanlara serolojik testler (Rose Bengal gibi) uygulandıktan sonra alınıp sürüye katılması!
  2. Her 6 ayda bir işletmedeki bütün hayvanlardan kan alınarak serolojik testlerle rutin kontroller yapılmalı!
  3. Kesinlikle Suni tohumlamaya önem verilmeli! Hayvanların içinde boğa bulundurularak hastalığın yayılmasının önüne geçilmeli!
  4. Yavru atan yada şüphelenilen inekler hemen diğer hayvanlardan ayrılarak işletme içinde karantina altına alınmalı gerekli testler uygulanmalı!
  5. Bu tarz hayvanların yavru suları, atık yavru, kan vb hastalık bulaştırabilecek akıntı yada parçalar çok acele temizlenmeli , gömülmeli ve bölge dezenfekte edilip kireçlenmeli!
  6. Hastalarla yada ürünleri ile temasta olan köpeklerin imha edilmesi yararlı olur!

   DERLEYEN: Vet. Hek. Hayri YENİYURT

 
Veteriner.CC

 

Copyright © 2007 - 2013 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved