Veteriner.CC
 Ana Sayfa Hastalıklar Yutak yangısı (pharyngitis)
 

Hastalıklar

Veteriner.CC Hastalıklar
  1. Agalaksia
  2. Akut rumen asidozu
  3. Apityalismus
  4. Bakteriyel Böbrek hastalığı
  5. Brucellozis
  6. Botulismus
  7. B.S.E. (Deli Dana Hastalığı)
  8. Buzağı ishalleri
  9. Cryptosporodiosis
  10. Coryza gangrenosa bovum (CGB)
  11. Çiçek Hastalığı
  12. Dil Hastalıkları
  13. Diş Hastalıkları
  14. Domuz Gribi
  15. EHD - Geyik Hastalığı
  16. Enterotoksemi
  17. Farengitis
  18. Kara Hastalık
  19. Keçi ciğer ağrısı
  20. Kızıl ağız hastalığı (Yersiniosis)
  21. Kronik rumen asidozu
  22. Kuduz (Rabies)
  23. Kurşun Zehirlenmesi (Plumbism)
  24. Listeriozis
  25. LSD Yeni içerik
  26. Mavi Dil Hastalığı (Bluetongue)
  27. Omasum konstipasyonu
  28. Ön Mide Hastalıkları
  29. Özefagus daralması
  30. Özefagus genişlemesi
  31. Özefagus spazmı
  32. Özefagus tıkanması
  33. Özefagus yangısı
  34. Piyeten
  35. Pityalismus
  36. RPT
  37. Stomatitis
  38. Şap
  39. Şarbon (Antrax)
  40. Tetanoz
  41. Toxoplasmosis
  42. Tüberküloz
  43. Tükrük bezinin yangısı
  44. Tükrük taşı
  45. Üç gün Hastalığı
  46. Yanıkara
  47. Yutak hastalıkları

YUTAK YANGISI (PHARYNGİTİS)

   Yutak mukozasının yangısıdır. Farenks, burun ve ağız boşluğunun kominikasyon sahasıdır. Bir taraftan larenkse, diğer taraftan özefagusa çıkar. Bunun için farenks hastalıkları yutma güçlüğü ve dispno ile beraber seyreder. Farenksin atların dışındaki evcil hayvanlarda orta kulak ile irtibatı bulunduğundan farenks hastalıkları orta kulağa da bulaşabilir.

 Etiyoloji:

   Stomatitis yapan sebepler genellikle farengitise de yol açarlar.

  • Çeşitli mekanik-travmatik (sonda uygulamaları)
  • Kimyasal (yakıcı asit, alkali veya irkiltici ilaçlar)
  • Termik (soğuk veya çok sıcak yiyecekler) nedenler.
  • Parazitler (sülük, atlarda gastrophilus larvaları) primer farengitis yaparlar.
  • Ayrıca, soğuk ve donmuş sular, soğuk havalar farengitis için dispoze faktörlerdir.
  • Yakıcı gazlar ve dumanlarda laringitis yanında farengitise neden olurlar.
  • Komşu organlardaki yangıların farenkse yayılmasıyla ve bazı spesifik enfeksiyon hastalıklarının seyri esnasında sekunder farengitis oluşur.
  • Sığırlarda çoğu üst solunum yolları enfeksiyonları
  • Aujesky hastalığı
  • Genç ruminantların pastörella enfeksiyonları
  • CGB
  • Sığır vebası
  • Dana ve kuzu difterisi
  • MD/VD’de
  • Atlarda gurm ve influenzada farenks yangısı görülür.
  • Kronik farengitis sığırların aktinobasillozis ve tüberkülozunda oluşur.

 Hastalık Belirtileri:

  • Akut vakalarda, bilhassa atlar ve sığırlar ağrı nedeniyle başlarını ileri doğru uzatmış halde tutarlar. Yeme ve içme azalmış veya tamamen kaybolmuştur. Hayvanlar yemi korkarak ve ihtiyatlı çiğnerler. Yutma az veya çok zorlaşmıştır ( Yutma esnasında hayvan başını iyice ileri uzatır. Yutma esnasında farenks fazla hareket etmez). Bu nedenle ağızlarına aldıkları lokmayı tekrar dışarı atabilirler. Su ve sulu gıdalar ağız ve kısmen burundan (regurgitasyon, atlar için çok karakteristiktir) dışarı atılır. Şiddetli olgularda lokma  özefagusu geçip gitmez. Hayvanlarda boş yutkunma hareketleri görülür. Ağızdan salya akar (atlarda salyada burundan gelir).
  • Vücut sıcaklığı artabilir.
  • Yutak bölgesinin dışarıdan muayenesinde şiş ve ağrılı olduğu gözlenir. Özellikle akut pastörelloz ve yaralanmalarda farenksteki flegmönöz şişkinlik göğüs girişine kadar uzanır ve larenks stenozuna neden olabilir. Hırıltılı solunum ve öksürük görülebilir.  Regional lenf yumruları da şişmiştir. Bu durumda bilhassa büyük hayvanlar başlarını sağa-sola ve aşağı-yukarı bükmek istemezler. Yutak mukozasının muayenesinde hiperemi ve şişkinlik olduğu gözlenir. Tüm hastalarda genel durum az veya çok bozulmuştur.
  • Sığırlarda aktinobasilloz ve tuberküloz nedeniyle oluşan kronik farengitis olgularında bölgenin derin palpasyonunda sert, ağrısız, çoğunlukla çevre dokularla yapışık bir şişlik saptanır. Farengitise bağlı olarak retrofarengial lenf yumrusu da büyümüştür. Özellikle orta derecede bir yutma güçlüğü ve solunum güçlüğü vardır ve uzun bir müddet devam ederler. Zaman zaman iştahsızlık, durgunluk ve öksürük görülür.
  • Farengitislerde yutma güçlüğü nedeniyle açlık ve susuzluk (dehidrasyon, eksikkozis), gangrenli pnömoni (sepsis) ve dil ödemi gibi komplikasyonlar oluşabilir. Bunlar çoğu kez ölümle neticelenir.

 Tanı ve Ayırıcı Tanı:

  • Klinik semptomlar (özellikle yutma güçlüğü, başın ileri uzatılması, salivation, bölgenin palpasyonunda ağrı ve sıcaklık) ve farenks mukozasının inspeksiyonu ile kolay teşhis edilir. Ruminantlarda ağzın açılıp dilin dışarı çekilmesi ve dil köküne bastırmak suretiyle mukozayı kısmen görmek mümkündür. Atlarda rhinolaryngoskopla muayene edilebilir.
  • Farengitisler en çok parotitis, özefagus tıkanması ve farenks felci ile karıştırılabilir. Parotitis, çoğu kez tek taraflı, şiddetli bir şişkinlik ile kendini gösterir. Burun akıntısı görülmez. Buna karşı parotis bezinin flegmonu genellikle iki taraflı şişkinliğe neden olur. Genel durum ileri derecede bozulmuştur. Dikkatli bir inspeksiyon ile genellikle bir yara bulunur. Deneysel punksiyon ile ayırtedilir. Özefagus tıkanmasında farenks bölgesi sağlamdır, sonda uygulandığında özefagus içindeki tıkanma yeri tespit edilir, ayrıca ruminantlarda ön midelerde gaz toplanması tipiktir. Yutak felcinde yutak bölgesi ağrılı değildir, yangı belirtileri yoktur ve yutma refleksi kaybolmuştur, sürekli regurgitasyon bulunur.
  • Sekunder farengitis’lerde ise esas hastalığın diğer semptomlarına göre tanı ve ayırıcı tanı konulur.

 Prognoz:

   Yangının akut veya kronik oluşuna, sebep ve derecesine göre değişir. Akut yangılar üç dört günde tam olarak gelişirler. Bir iki hafta içinde ise iyileşme eğilimi gösterirler. Basit kataral ve erezyonlu yangılarda elverişli olan prognoz diğerlerinde şüphelidir.

 Sağaltım:

  • Belirtiler görüldüğü andan itibaren en yakın veteriner hekiminize danışınız!
  • Stomatitislerde olduğu gibidir. Hasta, hijyenik şartları iyi olan ılık bir yerde istirahate alınır. İçme suyu ahır sıcaklığında olmalıdır. Hafif olaylarda yumuşak, sulu gıdalar ve lapalar (bu amaçla kepek ve un çorbaları, yumuşak silaj, taze yeşil ot vs.) verilir. Yanlış yutmaya engel olmak için hayvanın yemini yerden alması sağlanmalıdır. Çok şiddetli farengitislerde ise yem ve su tamamen kesilir, suni besleme yapılır. Bu amaçla; burun-özefagus sondası ile sıvı gıdalar ve elektrolit sıvılar verilir. Eğer sonda tatbikatı zararlı görülüyorsa rektal yolla su veya şekerli su verilir. En iyisi parenteral sıvı elektrolit verilmesidir.
  • Asfeksi tehlikesinde trahetomi yapılır.
  • Farengitisin lokal tedavisinde antiseptik solusyonlar (%0,1’lik rivanol solusyonu) veya sulandırılmış antibiyotik ve nitrofuran solusyonları ile lavaj yapılır. Gliserin iode sürülür.
  • Bütün olaylarda (hele ateş de mevcutsa) sepsis tehlikesine karşı 3–5 gün süreyle parenteral geniş spektrumlu antibiyotik ve sulfanamid tedavisi gereklidir. Penicillin 10.000 i.ü./kğ canlı ağırlığa i.m. veya 10-15 g trimethoprim i.m. uygulanır.  Ağır olaylarda oksitetrasiklin preparatları ile tedaviye başlanması ve daha sonra daha sonra süfonamidlerle devam edilmesi tavsiye edilmektedir.
  • Kronik farengitis olayların da nonspesifik protein tedavisi fayda sağlar.

   EDİTÖR: Prof. Dr. Yusuf GÜL

   KAYNAK: Geviş Getiren Hayvanların İç Hastalıkları

 
Veteriner.CC

 

Copyright © 2007 - 2016 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved