Veteriner.CC
 Ana Sayfa Hastalıklar Yutak Hastalıkları
 

Hastalıklar

Veteriner.CC Hastalıklar
  1. Agalaksia
  2. Akut rumen asidozu
  3. Apityalismus
  4. Bakteriyel Böbrek hastalığı
  5. Brucellozis
  6. Botulismus
  7. B.S.E. (Deli Dana Hastalığı)
  8. Buzağı ishalleri
  9. Cryptosporodiosis
  10. Coryza gangrenosa bovum (CGB)
  11. Çiçek Hastalığı
  12. Dil Hastalıkları
  13. Diş Hastalıkları
  14. Domuz Gribi
  15. EHD - Geyik Hastalığı
  16. Enterotoksemi
  17. Farengitis
  18. Kara Hastalık
  19. Keçi ciğer ağrısı
  20. Kızıl ağız hastalığı (Yersiniosis)
  21. Kronik rumen asidozu
  22. Kuduz (Rabies)
  23. Kurşun Zehirlenmesi (Plumbism)
  24. Listeriozis
  25. LSD Yeni içerik
  26. Mavi Dil Hastalığı (Bluetongue)
  27. Omasum konstipasyonu
  28. Ön Mide Hastalıkları
  29. Özefagus daralması
  30. Özefagus genişlemesi
  31. Özefagus spazmı
  32. Özefagus tıkanması
  33. Özefagus yangısı
  34. Piyeten
  35. Pityalismus
  36. RPT
  37. Stomatitis
  38. Şap
  39. Şarbon (Antrax)
  40. Tetanoz
  41. Toxoplasmosis
  42. Tüberküloz
  43. Tükrük bezinin yangısı
  44. Tükrük taşı
  45. Üç gün Hastalığı
  46. Yanıkara
  47. Yutak hastalıkları

YUTAK (PHARENX , FARENKS) HASTALIKLARI

    YUTAK FELCİ  (Paralysis pharyngis):

   Yutma işlevine katılan yutak kaslarının ve sinirlerinin (özellikle N. glossopharyngicus) felcidir. Nadiren idiopatik olarak oluşmasına karşılık genellikle semptomatik olarak sentral sinir sistemi hastalıklarıyla birlikte bulunur (sentral paraliz). Felç tam veya kısmı olabildiği gibi sentral veya perifer de olabilir.  Sentral paralizlerde yutma kabiliyeti yoktur, perifer paralizlerde hasta yutabilmesine rağmen yem genellikle özefagusta birikir.

   Etiyoloji:

   Primer  (idiopatik farenks felci):

   N. glossopharyngicus'un perifer harabiyeti (sinirin abse veya tümörle basınç altında tutulması, alt çene kırıkları ve kranium tabanı kırıklarında zarar görmesi gibi), bazı toksik yemlerin (çürümüş yem toksinleri, mantar toksinleri, bazı fasulye çeşitleri, şalgam, burçak) etkisiyle

    Sekunder (semptomatik) farenks felçleri:

   Spesifik veya spesifik olmayan beyin hastalıkları (kuduz, yalancı kuduz, sporadik ve enzootik beyin ve beyin zarları yangıları, intraserebral veya meningial tümörler, apseler, parazitler, kafatası traumaları ve kanamalar), zehirlenmeler (botulismus eksotoksinleri, kronik kurşun zehirlenmesi, mikotoksikozis) Metabolizma hastalıkları (hipokalsemik doğum felci, ketozisin sinirsel şekli, transport tetani, ahır tetanisi)

   Hastalık Belirtileri:

  • Primer felçler genellikle yavaş yavaş gelişir. Önceleri kaba yemler, daha sonra yumuşak yemleri ve sulu gıdaları, daha ileri safhada su  ve hatta salyayı dahi yutamaz (yutma refleksi kaybolur). Pseudosalivation görülür. Dil etkilendiği ve çiğneme kasları da kısmen felç olduğundan çiğneme şekli az veya çok değişmiştir. Bu yüzden geviş getirme yavaş olur, genellikle geviş lokması ağızdan geri düşer. Verilen yemler acele ile alınır, fakat hemen böğürme, öksürük ve dispno ile tekrar ağızdan ve burundan geri gelir (regurgitasyon). Bazen hırıltılı solunum görülür.

  • Eksikozis oluşuncaya kadar salya akışı bulunur. İdiopatik farenks felçlerinde genel durum başlangıçta az bozulur. Birkaç gün sonra verim azalması, zayıflama, nihayet sallanma ve genel bitkinliğin diğer belirtileri görülebilir.

  • Semptomatik felçlerde ise esas hastalığa ait semptomlar tabloya hakimdir.

  • En önemli komplikasyon yanlış yutmaya bağlı aspirasyon pnömonisi tehlikesidir.

   Tanı ve Ayırıcı Tanı:

   Klinik semptomlar karakteristik olduğu için ilerlemiş olaylarda tanı güç olmaz. Genelde su ve yem alımları sırasında hayvanda görülen fonksiyon bozuklukları tanı için yeterlidir. Yutkunma refleksi ve mevcut değişiklikler (abse, tümör) elle kontrol edilebilir (kuduz şüphesinde ise kesinlikle el vurulmaz). Stomatitisle seyreden hastalıklar, yutak yangıları, dil yangı ve felçleri, alt çene kemiği kırıkları, diş hastalıkları ve özefagus tıkanmaları ile karıştırılabilir.

   Prognoz:

   Genellikle hastalığın iyileşme şansı çok azdır. Tam olmayan idiopatik yutak felçlerinde şayet neden erken olarak ortadan kaldırılabilir ve  hasta iyileşinceye kadar suni olarak beslenebilirse iyileşme şansı olabilir.  Hipokalsemik tetanilere bağlı felçlerde prognoz iyidir.

   Semptomatik felçlerde prognoz esas hastalığa bağlıdır.

   Sağaltım:

  • Semptomatik farenks felcine neden olan sentral sinir sistemi hastalıkları ile botulismusta tedavi anlamsızdır. Primer felçlerde hastalık sebebi uzaklaştırılmalıdır. Şüpheli görülen yemler verilmez, gerekirse rumenin vemidenin boşaltılması veya sürgüt ve adsorbanların verilmesi ile mide ve barsak kanalından uzaklaştırılır. Lokal bilinen nedenler mümkünse operasyon ile uzaklaştırılır (apselerin açılması, tümörlerin ekstirpasyonu).

  • Hatalı yutma sonucu gelişecek aspirasyon pnömonisinden sakınmak için yem ve su yerden verilmelidir.

  • Yemi ve suyu alamayan hastalar suni olarak beslenmelidir (en basit burun meri sondasıyla yapılır). Su ihtiyacı kalın barsaklara günlük yapılan lavman ile (iki kez yirmişer litre) karşılanabilir. Taze rumen içeriği, öğütülmüş tahıl, sulu lapalar, 50–100 g sodyum propiyonat ilave edilmiş şeker pancarı parçaları rumen sondasıyla verilebilir. Paranteral olarak % 5-10’luk dekstroz solusyonları %0,9’luk tuz solusyonları ile birlikte verilir.

  • Medikamental tedavi de sinirlerin uyarılması için küçük dozlarda kalsiyumboroglukonat (i.v.) verilir. Ayrıca B Kompleks vitaminleri (özellikle B1 vit.) parenteral uygulanır.

  • Semptomatik felçlerde ayrıca esas hastalığın tedavisi yapılır.

   YUTAKTA DARALMA VE TIKANMALAR:

   Etiyoloji:

    Yutak bölgesindeki lenf yumrularına bulaşan tüberküloz, löykoz ve aktinobasilloz olaylarında, ayrıca yutak içi ve çevresinde kist, tümör, apse gibi oluşumlarda gözlenir.

   Belirtiler:

   Genellikle kronik seyirlidirler, yavaş gelişirler. Yutma güçlüğü, öksürük, solunum güçlüğü, hırıltılı solunum, salya akıntısı ve yutak bölglesi lenf yumrularında şişlik gibi semptomlar vardır.

   Tanı, Ayırıcı Tanı ve Sağaltım:

   Yutak çevresi gerek içten ve gerekse dıştan inspeksiyon ve palpasyonla muayene edilerek mevcut şişlikler tesbit edilebilir. Tüberkülozu ekarte etmek için tüberkülin testleri, löykoz için ise kan muayeneleri yapılır. Gerekirse mecburi kesime gönderilirler. Kronik abse olaylarında hariçten iyot pomatları ile abseler olgunlaştırılır, temizlenir. Sepsis tehlikesi varsa parenteral antibiyotik (penisilin-steptomisin) uygulanır. Tümörler ise ekstirpe edilir.

   DERLEYEN: Vet. Hek. Hüseyin DEMİRTAŞ

 
Veteriner.CC

 

Copyright © 2007 - 2016 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved